FAQ Skydiving
najczęściej zadawane pytania dotyczące spadochroniarstwa

wersja 1.2
ostatnia aktualizacja: 12.10.2004
autor: widget@skydive.pl

UWAGA!
Poniżej zamieszczone są odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące spadochroniarstwa przez osoby nie związane ze sportem.
Niektóre pytania i odpowiedzi mogą wywoływać uśmiech na ustach spadochroniarzy, jednak to nie dla nich jest ten tekst.
Tekst skierowany jest do odbiorcy, który nie jest skoczkiem i chce uzyskać jedynie podstawowe informacje na temat sportu. Z tego powodu niektóre odpowiedzi mogą być bardzo uproszczone, niepełne lub nawet nie do końca zgodne z prawdą.
Mam nadzieję rozwijać ten tekst i będę wdzięczny za wszelkie uwagi oraz dodatkowe pytania.

Czy spadochroniarstwo to sport?
Spadochroniarstwo lub inaczej podniebne nurkowanie (ang. skydiving) jest sportem. Na całym świecie odbywają się różnego rodzaju zawody w wielu odmianach spadochroniarstwa. Są również mistrzostwa krajów i świata. Skydiving jest jednak również (i w dzisiejszych czasach chyba przede wszystkim) formą rekreacji. Setki tysięcy ludzi na całym świecie uprawia skydiving wyłącznie dla zabawy.

Dlaczego ludzie skaczą ze spadochronem?
Zakładając, że skok nie jest skokiem przymusowym wykonywanym w celu uratowania życia podczas awarii statku powietrznego ludzie najczęściej wykonują swój pierwszy skok w celu przezwyciężenia lęków związanych ze skokiem w przepaść i udowodnienia sobie w ten sposób swojej odwagi, bądź też realizują w ten sposób swoje marzenia o lataniu.
Jeszcze inni chcą zaserwować sobie duży zastrzyk adrenaliny, jaką niewątpliwie przy pierwszym skoku otrzymają i przeżyć niezwykłą przygodę.

Przy dłuższym uprawianiu spadochroniarstwa przyczyny jego uprawiania się weryfikują i najczęściej ludzie zaczynają skakać dla wewnętrznych wrażeń, które odczuwa się podczas skoku i trudno je opisać komuś, kto nigdy nie skakał. Wizualne wrażenia typu niesamowite widoki oraz widok innych ludzi spadających obok nas są istotnym, ale nie koniecznie najważniejszym powodem uprawiania spadochroniarstwa.
Dość istotne jest również środowisko spadochroniarzy, które podobnie jak w innych dziedzinach tworzy swego rodzaju zamkniętą subkulturę – posiada własny język i własne zasady, co dla wielu ludzi jest również wciągające.

Na jakich spadochronach się skacze?
Przez wiele dziesięcioleci spadochroniarstwo kojarzyło się społeczeństwu z desantem na okrągłych spadochronach. W umysłach bardzo wielu ludzi spadochrony ciągle się nie otwierają a ludzie giną, albo się łamią przy lądowaniu.
Jednak te czasy już dawno minęły. Obecnie skoki wykonuje się na nowoczesnych, prostokątnych konstrukcjach typu latające skrzydło. Nowoczesne spadochrony pozwalają na szybkie i kontrolowane przemieszczanie się w powietrzu oraz na bardzo precyzyjne i delikatne lądowanie oczywiście przy zachowaniu podstawowych reguł bezpieczeństwa.

Ile waży spadochron?

Każdy współczesny spadochron składa się z uprzęży z pokrowcem oraz dwóch czas – głównej i zapasowej. Obecnie obie czasze umiejscowione są w jednym pokrowcu, który umiejscowiony jest na plecach skoczka. Taki zestaw w zależności od typów i rozmiarów czasz waży od 7 do 12kg.
Dawniej, kiedy czasze były okrągłe i wymagały o wiele większych rozmiarów spadochron główny mieścił się na plecach a zapasowy na brzuchu. Taki zestaw potrafił ważyć nawet ponad 20kg.

Jak długo układa się spadochron i czy każdy sam sobie go układa?

Spadochron główny jest prosty do ułożenia i każdy skoczek zazwyczaj układa go sobie sam. Przeciętnie zajmuje to w zależności od wprawy od 10 do 20 minut. Wbrew powszechnym opiniom skoczkowie nie obawiają się oddania koledze – spadochroniarzowi spadochronu do ułożenia, gdyż jest to czynność rutynowa i prosta.
Na większości stref zrzutu pracują układacze, którzy wykonują tą usługę dla osób, którym nie chce się samemu układać i wolą za to zapłacić.
Spadochron zapasowy może układać już wyłącznie profesjonalny układacz (rigger) i zajmuje mu to łącznie z kontrolą całego kompletu spadochronowego od 2 do 3 godzin.

Z jakiej wysokości się skacze i jak długo się spada z zamkniętym spadochronem?
Najniższe skoki wykonuje się z wysokości około 800m i opóźnienie otwarcia nie wynosi więcej niż kilka sekund. Takie skoki są wykonywane najczęściej na etapie szkolnym bądź podczas skoków na celność lądowania.

Standardową wysokością skoku na większości stref zrzutu na świecie jest wysokość 4000m i wówczas do czasu otwarcia na zalecanej wysokości 800m z zamkniętym spadochronem spadamy około 1 minuty. Skoki wyższe niż 5000m wymagają dodatkowej aparatury tlenowej i wykonuje się je bardzo rzadko.

Na jakiej wysokości należy otworzyć spadochron i jak długo się on otwiera?

Przepisy lotnicze określają minimalną wysokość otwarcia spadochronu głównego na 800 metrów nad ziemią. Od rozpoczęcia procesu otwarcia do pełnego wypełnienia się czaszy mija od 1.5 do 4s w zależności od typu spadochronu, sposobu ułożenia itp. Oznacza to, że proces otwarcia zajmuje mniej więcej od 100 do 200m wysokości. Wysokość 800m zapewnia dostateczną ilość czasu na zdiagnozowanie ewentualnej usterki i użycie spadochronu zapasowego. Otwarcie niższe jest możliwe natomiast skraca czas ewentualnej reakcji na awarię.

Jak często spadochron się nie otwiera?

Prawdopodobieństwo, że sprawny i prawidłowo ułożony spadochron się nie otworzy jest znikome. Znakomita większość ratowań (tak nazywa się w slangu spadochronowym konieczność użycia spadochronu zapasowego) spowodowana jest niedbałym ułożeniem spadochronu. Statystycznie spadochron zapasowy oglądamy na niebie raz na około 1000 skoków (wartość bardzo orientacyjna). Są jednak spadochroniarze, którzy mimo wykonania wielu tysięcy skoków nigdy nie musieli korzystać z zapasowego spadochronu.

Spadochron zapasowy jest zawsze układany przez wykwalifikowanego układacza (riggera) i możliwość awarii spadochronu zapasowego jest w praktyce niemożliwa.

Skąd wiadomo, kiedy otworzyć spadochron?
Podstawowym i obowiązkowym wyposażeniem każdego skoczka jest wysokościomierz, który do niedawna, poza własnym wyczuciem, był jedynym wskaźnikiem wysokości.
Obecnie praktycznie każdy skoczek posiada wysokościomierz dźwiękowy (tzw. dytter). Jest to urządzenie wielkości pudełka zapałek, które zamontowane jest w kasku, tuż przy uchu skoczka. Na wcześniej zaprogramowanych wysokościach dytter wydaje odpowiednie sygnały dźwiękowe, które określają np. kiedy otworzyć spadochron.

Ilu ludzi na świecie i w Polsce uprawia spadochroniarstwo?
Na świecie spadochroniarstwo jest coraz bardziej popularne i obecnie jest około 1mln ludzi czynnie uprawiających ten sport. W Polsce głównie ze względu na bardzo rygorystyczne przepisy oraz wysokie koszty uprawiania sportu skacze maksymalnie kilka tysięcy osób.

Gdzie się skacze ze spadochronem?
Miejsca, w których wykonuje się skoki spadochronowe spadochroniarze nazywają Strefami Zrzutu (Drop Zone). Komercyjnie działające strefy zrzutu przystosowane do obsługi spadochroniarzy można znaleźć na całym świecie.
W Polsce przez lata spadochroniarstwo uprawiało się jedynie w aeroklubach regionalnych, których było swego czasu nawet kilkadziesiąt i dopiero od kilku lat posiadamy na naszym terenie komercyjne strefy zrzutu. Jedna strefa jest w Ostrowie Wielkopolskim (www.pyrlandia-boogie.pl), a druga Piotrkowie Trybunalskim (www.skydive.mnet.pl).

Czy spadochroniarstwo jest bezpieczne?
Wszystkie dyscypliny, w których w grę wchodzi prędkość niosą za sobą realne zagrożenie dla naszego zdrowia i życia. To samo dotyczy spadochroniarstwa. Jednak odpowiednia wiedza, trening oraz sprzęt, znacznie minimalizują to zagrożenie.

Przez ostatnie dekady w spadochroniarstwie zmieniło się praktycznie wszystko – od sprzętu, który niczym już nie przypomina tego sprzed lat, do wiedzy na temat techniki skoków. To spowodowało, że wypadkowość cały czas i stale maleje. W chwili obecnej awarie sprzętu są już problemem marginalnym. Standardem jest też automat spadochronowy (AAD), który otworzy nasz spadochron zapasowy, jeżeli zawiedzie człowiek. To wszystko powoduje, że wypadki spowodowane nie otwarciem się spadochronu są obecnie bardzo rzadkie.
Natomiast zwiększa się niestety odsetek wypadków przy lądowaniach. Dotyczy to najbardziej wyczynowych (tzw. szybkich) czasz kupowanych często przez skoczków, którzy nie posiadają wystarczającego doświadczenia do skoków na tego typu konstrukcjach. Takie spadochrony kuszą małymi rozmiarami i niesamowicie efektownymi lądowaniami. Potrafią latać z prędkościami poziomymi przekraczającymi w pewnych momentach nawet 100km/h. Lądowania na nich są bardzo emocjonujące i można na nich lądować bardzo delikatnie, jednak wymagają one bardzo dużej precyzji, gdyż każdy błąd podczas lądowania może skończyć się poważnym wypadkiem.

Statystycznie wypadek śmiertelny na świecie zdarza się raz na kilkadziesiąt tysięcy skoków. W Polsce w skali ostatniej dekady statystycznie podczas wykonywania skoku spadochronowego ginie 1 osoba.

Jakie są odmiany spadochroniarstwa?
W spadochroniarstwie jest bardzo wiele dyscyplin i różnych typów skoków, które wymagają różnych umiejętności. Dość trudno je spójnie uszeregować, jednakże można je podzielić mniej więcej tak:

Czy spadochroniarstwo jest trudne?

Opanowanie podstaw potrzebnych do uzyskania licencji i bezpiecznego skakania (stabilne spadanie, poruszanie się w powietrzu, lądowanie w określonym miejscu) jest stosunkowo proste i każdy skoczek opanuje te umiejętności bez problemu.

Podstawowe umiejętności w skokach na Relative Work (czyli np. umiejętność dochodzenia do formacji) są również do opanowania przez każdego – zajmuje to jedynie trochę więcej czasu w zależności od sposobu szkolenia. Spadochroniarze zwykli mówić, że latać można nauczyć nawet małpę tylko musi ona wykonać odpowiednio dużo skoków.

Niestety nie jest tak do końca. Aby dojść do światowego poziomu trzeba się poświęcić spadochroniarstwu praktycznie w 100% i to przez wiele lat. Fizyczne predyspozycje są przydatne i ważne, ale o wiele ważniejsza jest praca nad swoją psychiką i koncentracją. Wspólczesny trening spadochronowy to poza setkami skoków w sezonie - głownie walka z blokadami, które serwuje nam w powietrzu nasza własna psychika, która podczas swobodnego spadania pracuje inaczej niż na ziemi.

Dodatkowo jeżeli uprawiasz np. koszykówkę, możesz rzucać do kosza przez 10 godzin dziennie. Natomiast w spadochroniarstwie wykonując nawet 10 skoków dziennie, trenujesz tak na prawdę tylko 10 minut.

Czy spadochroniarze się boją przed skokiem?

W pierwszym etapie uprawiania sportu, strach jest nieodłącznym elementem każdego skoku i jest on jak najbardziej normalnym zjawiskiem. Jednak większość skoczków stwierdza zgodnie, że stres odczuwają głównie w samolocie. Po wyskoku koncentracja na wykonywanych czynnościach zupełnie odsuwa od siebie nieprzyjemne odczucia i rekompensuje je z nawiązką.

Po wykonaniu kilkudziesięciu skoków strach przed skokiem stopniowo zanika i zastępuje je koncentracja na planowanym zadaniu, które w danym skoku mamy wykonać. Doświadczeni spadochroniarze nie odczuwają strachu przed skokiem.

Czy każdy może skakać ze spadochronem?

Ze spadochronem może skakać praktycznie każdy zdrowy człowiek, który przejdzie bardzo podstawowe badania u lekarza orzecznika. Wymagane jest jedynie ukończenie 16-go roku życia.

Czy spadochroniarstwo jest drogim sportem?

Niestety tak.

Kurs spadochronowy kosztuje od kilkuset do kilku tysięcy złotych w zależności od opcji. Sprzęt do skakania jest również sporym wydatkiem. Nowy, nowoczesny komplet dwóch spadochronów z pokrowcem oraz automatem otwierającym spadochron (gdy zawiedzie człowiek) kosztuje około 15-20 tys. zł. Używany sprzęt też nie jest tani, bo kosztuje kilka tysięcy złotych.

Jeden skok kosztuje w zależności od wysokości od 20zł do 70zł. Aby wydajnie uprawiać ten sport i czegoś się nauczyć, należy wykonać minimum kilkadziesiąt skoków rocznie, co jest sporym wydatkiem. Dodatkowo należy w budżecie uwzględnić koszty ubezpieczenia (ok. 100Zł /rok), uzyskania lub przedłużenia świadectwa sprawności spadochronu (180zł/rok) oraz koszty dojazdów na strefy zrzutu.

W jaki sposób można wykonać swój pierwszy skok?

Są generalnie trzy sposoby wykonania swojego pierwszego skoku ze spadochronem:

Tandem to specjalny, dwuosobowy spadochron, na którym uczeń skacze wraz z instruktorem. Do takiego skoku nie potrzebny jest kurs, ani badania lekarskie. Dodatkowym atutem takiego skoku jest możliwość już od pierwszego skoku zasmakowania swobodnego spadania, gdyż taki skok wykonuje się z wysokości 4000m i przez prawie trzy kilometry spadamy w przepaść z zamkniętym spadochronem na plecach. Całość jest filmowana przez powietrznego kamerzystę, który przez cały skok spada obok i filmuje. Po soku otrzymuje się pamiątkowy film.

Niestety tandem nie jest tani. Skok wraz z kamerzystą kosztuje 600-700zł, jednak jest na tyle silnym przeżyciem, że na pewno jest tego warty. Wiele osób zapamiętuje taki skok jako największą przygodę swojego życia.

Klasyczny kurs spadochronowy (na linę)

Jest to przynajmniej teoretycznie najtańszy sposób na zostanie spadochroniarzem. Kurs ten przeprowadzany jest w certyfikowanych ośrodkach (najczęściej w aeroklubach regionalnych) i po kilkudziesięciu godzinach zajęć teoretycznych na ziemi wykonuje się około 10 skoków z samolotu z wysokości około 1000-1500m na tzw. linę. Oznacza to, że przymocowana do samolotu tzw. lina desantowa otwiera nam spadochron automatycznie zaraz po wyskoczeniu z samolotu. Po skokach na linę przychodzi czas na wykonywanie skoków z samodzielnym otwarciem spadochronu. Początkowo wykonuje się bardzo krótkie (3-5s) opóźnienia otwarcia, które stopniowo się zwiększa wraz z powiększaniem wysokości skoku. W ten sposób uczymy się panowania nad ciałem podczas swobodnego spadania.

Po wykonaniu kilkudziesięciu skoków, skoczek potrafi stabilnie spadać z zamkniętym spadochronem oraz wykonywać podstawowe manewry (obroty, salta) i po otrzymaniu licencji może już wykonywać skoki z dowolnej wysokości z dowolnym opóźnieniem oraz zacząć uczyć się jednej z dyscyplin spadochroniarstwa (np. Relative Work)

Cena takiego kursu wynosi od 500 do 1000zł i zazwyczaj w tej cenie znajduje się opłata za kurs teoretyczny i trzy skoki “na linę”. Za każdy następny skok trzeba zapłacić zgodnie z opłatami w danym klubie (kilkadziesiąt złotych).

Kurs AFF (Accelerated Free Fall)

Najbardziej wydajny i zaawansowany oraz najszybszy sposób na nauczenie się spadochroniarstwa. Niestety drogi.

Podczas kursu już od pierwszego soku wykonuje się samodzielne skoki z 4000m z prawie 60 sekundowym opóźnieniem otwarcia spadochronu w asyście dwóch instruktorów AFF, którzy cały czas spadają obok i asekurują skoczka. Skoczek w ten sposób już po dwóch, trzech skokach potrafi spadać stabilnie oraz samodzielnie kontrolować wysokość i otwierać spadochron, a po ukończeniu kursu AFF (czyli zazwyczaj po siedmiu skokach) jest w stanie wykonać podstawowe manewry (obroty, salta, track – czyli szybkie przemieszczanie się do przodu) i może wykonywać samodzielne skoki z dowolnej wysokości i zacząć skakać na Relative Work.

Cena kursu AFF oscyluje w okolicach 4000zł i zależy od tego jak szybko student wykona zaplanowane zadania. W większości przypadków jest to 7 skoków. Ta cena jest spowodowana tym, że kurs AFF jest indywidualnym systemem szkolenia, w którym na jednego studenta przypada dwóch instruktorów.

W Polsce kursy AFF odbywają się na komercyjnych strefach zrzutu w Piotrkowie Trybunalskim oraz Ostrowie Wielkopolskim.